Logo Gok Nielisz
Gminny Ośrodek Kultury w Nieliszu

Cenne archeologiczne znalezisko w Wólce Nieliskiej !!!

Cenne archeologiczne znalezisko w Wólce Nieliskiej !!!
Odznaka pielgrzyma z Wólki Nieliskiej, w gm. Nielisz, powiat zamojski.
Delegatura Zamość.
W styczniu 2024 r. do WUOZ Lublin Delegatura Zamość przekazana została, za pośrednictwem archeologa Pana Tomasza Murzyńskiego – „średniowieczna odznaka pielgrzyma” pochodząca z miejscowości Wólka Nieliska, gm. Nielisz.
Omawiana „odznaka pielgrzyma”, czy też „znak pielgrzymi” z Wólki Nieliskiej, to niewielka ażurowa plakietka – zawieszka, odlana ze stopu ołowiu i cyny, posiadająca kolisty kształt o średnicy 2,8 cm i grubości ok. 1 mm.
Przedstawia smoka „bazyliszka” zamkniętego w okręgu. Odznaki takie służyły jako swego rodzaju talizman, mający zapewnić osobie go noszącej powodzenie w podróży oraz chronić taką osobę przed wszelkiego rodzaju „złem”, czyli napaścią, kradzieżą, chorobami i innymi wypadkami losowymi.
Stanowiły też sposób wyróżnienia się i zamanifestowania celu podróży.
Z terenu Polski znanych jest niewiele znalezisk tego typu. Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Stargardzie posiada w swoich zbiorach 6 takich znaków, które odkryto w trakcie badań archeologicznych na terenie tego miasta (ich analizy i opracowania dokonała p. Iwona Wojciechowska). Pojedyncze znaleziska takich odznak odnotowano w Poznaniu, Żarnowie, Strzelinie.
Historia powstania odznak, czy też znaków pielgrzymich, na terenie Europy Zachodniej sięga okresu wczesnego średniowiecza. Posiadały różnorodne formy i kształty – koliste, czworokątne, w formie krzyża, muszli, pierścienia, tarczki. Przedstawiano na nich postacie świętych, rycerzy, głowy ludzi i popiersia, a także figurki zoomorficzne (ptaki, zwierzęta, smoki). Najstarsze odznaki pielgrzymie związane są ze szlakiem św. Jakuba, posiadają kształt muszli małża i datowane są nawet na XI wiek.
Popularność zyskała także odznaka „Thomasa Becketa” w połowie XII w. Na bardzo szeroką skalę znaki pielgrzymie rozpowszechniły się w okresie od XIII w. i były bardzo popularne do XVI w.
Duże kolekcje tych znaków pielgrzymich posiadają muzea w Europie Zachodniej, np. Muzeum Historii Londynu, Muzeum Historii Sztuki w Paryżu, Muzeum w Kolonii oraz Muzeum Boijmans Van Benningem.
Skip to content